Στέλιος Κουμούτσος

Screenshot-3

Μία από τις πιο γνωστές ιστορίες εμμονής με την ανακάλυψη του τάφου του Μεγάλου Αλεξάνδρου στην Αλεξάνδρεια είναι αυτή του Στέλιου Κουμούτσου, σερβιτόρου σε πολύ γνωστό ιστορικό καφενείο της πόλης (Delices), ο οποίος ξεκίνησε τις ανασκαφικές και ερευνητικές του δραστηριότητες τη δεκαετία του 1950. Τα κουτσομπολιά και οι φήμες που άκουγε καθημερινά στη δουλειά του αλλά και ευρήματα που του παρουσίαζαν οι πελάτες του έδιναν τροφή στις φαντασιώσεις του. Ο Κουμούτσος ενεπλάκη σε μια σειρά απο απίθανες και παράνομες ανασκαφές στην πόλη. Ό,τι μπορούσε να σώσει απο το εισοδημά του το επένδυε στην ελπίδα του να ανακαλύψει το Σώμα (τάφος Αλεξάνδρου και Πτολεμαίων) και τους θησαυρούς του. Χωρίς κάποια ξεκάθαρη εικόνα για την αρχαιολογία και τις μεθόδους της ή την ιστορία της Αλεξάνδρειας προσπαθούσε όπως μπορούσε να εξασφαλίσει άδειες για κάποιες από τις ανασκαφές του. Επίσημα στοιχεια δείχνουν 322 αιτήσεις σε περίοδο 30 χρόνων με σκοπό την προσβασή σε ανασκαφικές περιλήψεις άλλων ομάδων ή για την έκδοση αδειών ανασκαφής. Χάρη στην επιμονή του κατάφερε να εξασφαλίσει έξι άδειες για ανασκαφικές έρευνες. Σε μία απο αυτές έπεσε πάνω σε ίχνη αρχαίας δεξαμενής της Αλεξάνδρειας, την οποία φυσικά δε δίστασε να ταυτίσει με τον τάφο του Αλεξάνδρου.

Όσο κι αν προσπαθούσε πάντως να εξασφαλίσει νόμιμες άδειες τίποτε δεν τον συγκρατούσε και από το να σκάβει κρυφά τις νύχτες. Σε μία από αυτές τις περιπτώσεις στην αυλή της μοναστηριού του Αγίου Σάββα ανακάλυψε αρχαία τοιχώματα ανακοινώνοντας ακολούθως στα τοπικά ΜΜΕ πως ο χαμένος τάφος του Αλεξάνδρου βρέθηκε. Στον αστυνομικό που τον βρήκε να σκάβει παράνομα παρουσιάσε το πιστοποιητικο γάμου του ως ανασκαφικη άδεια λέγοντας πως πήρε άδεια από τον πατριάρχη. Μερικές απο τις απόπειρες του αποδειχτηκαν τουλάχιστον ντροπιαστικές, καθώς πολλές φορές επεμενε να ανασκαπτει σημεια που ήταν μέχρι και προσφατα (19ο αιώνα) κάτω απο τη θάλασσα. Οι δραστηριότητες του Κουμούτσου τέλειωσαν απότομα όταν οι αρχές του απαγόρεψαν οριστικά να επιχειρεί ανασκαφές, καθώς πέρα από καταστροφές που ίσως προκαλούσε σε αρχαία ευρήματα, πιο επικίνδυνες ήταν κυρίως οι πιθανές ζημιές που θα γίνονταν σε θεμέλια μοντέρνων κτιρίων. Ο ίδιος πάντως δεν το έβαλε κάτω.

Ο Κουμούτσος έγινε γνωστός και εκτός συνόρων. Σε μια αρχαιολογική διάσκεψη τον Ιούνιο του 1961 βρήκε την ευκαιρία να καλέσει στο καφενείο του τον καθηγητή Peter Fraser του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, έναν ιστορικό/αρχαιολόγο με το μεγαλύτερο κύρος εκείνης της περιόδου σε θέματα που αφούσαν την Πτολεμαϊκή Αλεξάνδρεια. O Peter Fraser είναι συγγραφέας του τρίτομου έργου «Ptolemaic Alexandria», που αν και γράφτηκε τη δεκαετία του 1970, αποτελεί ακόμα σημείο αναφοράς για τους μελετητές της αρχαίας πόλης.

O Peter Fraser στην Αλεξάνδρεια

O Peter Fraser στην Αλεξάνδρεια

Αυτό που έπεισε τον Fraser να συναντηθεί με τον Κουμούτσο ήταν κάτι που ο τελευταίος φυλουσε με ευλάβια: το «βιβλίο του Αλεξάνδρου», όπως το αποκαλούσε. Στις σελίδες του συγκέντρωνε σημειώσεις και «αδιάσειστα» στοιχεία για την τοποθεσία του τάφου όπως είχαν προκύψει από τις αναζητήσεις του. Ο Fraser περιμενε να σταθει τυχερος αλλά σύντομα απογοητεύτηκε. Αν και ο Κουμούτσος του επετρεψε μόνο μια γρήγορη διερεύνηση του βιβλίου, αυτο αρκούσε. Ο Fraser αμέσως διαπίστωσε το βιβλιο δεν περιείχε τιποτε αξιόλογο πέρα απο στοιχεία για την αφέλεια του Κουμούτσου. Κάποιες από τις φωτογραφίες «σημαντικών» επιγραφών που περιελάμβανε το βιβλίο ήταν από αντίγραφα πλαστών επιγραφών που υπήρχαν και στο Ελληνορωμαϊκό μουσείο της Αλεξάνδρειας και που τις είχε αγοράσει ο Evaristo Breccia (2ος διευθυντής του μουσείου) το 1912 από ένα συλλέκτη που τον παραπλάνησε.

Μία απο τις σελίδες του βιβλίου του Κουμούτσου

Μία απο τις σελίδες του βιβλίου του Κουμούτσου

Καθώς τα χρονια πέρναγαν και τα λεφτά λιγόστευαν, οι απάτες του Κουμούτσου άρχισαν να γίνονται απελπιστικές και εφτασε σε σημείο να πλαστογραφήσει αρχαίους χάρτες ή να χρησιμοποιήσει τη γνωστή ιστορία πως σε ένα υπόγειο πέρασμα όπου βρήκε μια επιγραφή με το όνομα «Αλέξανδρος» εντοπισε μια τρύπα μέσα από την οποια κατάφερε να δει μια γυάλινη σαρκοφάγο. Η ιστορία αυτή πηγάζει από τον Αμβρόσιο Σκυλιτζή, έναν εργαζόμενο στο ρωσικό προξενείο της Αλεξάνδρειας, ο οποίος φέρεται να έκανε παρόμοιες παρατηρήσεις σε μία από τις καθόδους του στα υπόγεια του τεμένους του Δανηίλ στο κέντρο της Αλεξάνδρειας (Nabi Daniel Mosque). H ιστορία αυτή (που εύκολα αποδείχτηκε αναληθής) ήταν και μια από τις πολλές αιτίες που το συγκεκριμένο τέμενος ταυτίζεται ακόμα και σήμερα (π.χ. σε τουριστικούς οδηγούς) ως η θέση της ταφής του Αλεξάνδρου. Η ίδια ιστορία χρησιμοποιήθηκε ακόμα και από αρχαιoλόγους, όπως ο Ιωαννίδης, που αν και βρέθηκε μπροστά σε μια μεγάλη ανακάλυψη το 1893, αυτή των μνημειακών πτολεμαικών τάφων του Chatby, δε δίστασε να ωραιοποιήσει τα ευρηματά του χρησιμοποιώντας τη συνταγή του Σκυλιτζή.

Ευρήματα από τη νεκρόπολη Chatby της Αλεξάνδρειας

Ευρήματα από τη νεκρόπολη Chatby της Αλεξάνδρειας

Προς το τέλος της ζωής του ο Κουμούτσος προσέφερε σε ένα απο τα αφεντικά του να ανταλλάξει τις σημειώσεις του με μία καλύτερη σύνταξη και μια Mercedes. Πέρασε τα τελευταία χρόνια της ζωής του στην Ελλάδα, όπου και έφυγε απο τη ζωή το 1991. Είναι μάλλον κρίμα που δεν έζησε για να δει τη μεγάλη ανακάλυψη στον τύμβο Καστά της Αμφίπολης. Η σύνδεση τύμβου Καστά-Αλεξάνδρειας που προτείνει η ανασκαφική ομάδα θα του είχε κρατήσει το ενδιαφέρον αμείωτο. Όπως πάντως αναφέρεται και στο βιβλίο «Alexandria Rediscovered» από τον πρώην διευθυντή του Γαλλικού Ινστιτούτου Αλεξανδρινών σπουδών, Jean-Yves Empereur, η μοναδική ιστορία του αξίζει τουλάχιστον να περιγράφεται στο μενού του Delices…

Περισσότερες πληροφορίες:

  1. Jean-Yves Empereur, Stéphane Compoint, Alexandria Rediscovered, 1998
  2. Jean-Yves Empereur, Alexandria – The Jewel of Egypt (Discoveries – Harry Abrams), 2002
  3. Nicholas J. Saunders, Alexander’s Tomb: The Two Thousand Year Obsession to Find the Lost Conqueror
  4. Harry E. Tzalas, Fantastic Discoveries: The tomb of Alexander the Great, Bibliotheca Alexandrina, Issue 10, 2008
  5. Peter Fraser (άρθρο στην εφημερίδα Indepdent, 2007)

One thought on “Στέλιος Κουμούτσος

  1. Αυτό που έχετε βγάλει αυθαίρετα από το κεφάλι σας «Προς το τέλος της ζωής του ο Κουμούτσος προσέφερε σε ένα απο τα αφεντικά του να ανταλλάξει τις σημειώσεις του με μία καλύτερη σύνταξη και μια Mercedes. » δεν συνέβη ποτέ.

    Επίσης «Καθώς τα χρονια πέρναγαν και τα λεφτά λιγόστευαν, οι απάτες του Κουμούτσου άρχισαν να γίνονται απελπιστικές» να αφαιρέσετε τη λέξη «απάτες». Δεν μπορείτε να κατηγορείτε για απάτη έναν άνθρωπο χωρίς να έχετε στοιχεία. Φαντάζομαι πως καταλαβαίνετε ότι αυτό επισύρει μέχρι και μήνυση για συκοφαντία.

    Ευχαριστώ πολύ, η εγγονή του.

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s